Systeemtoezicht

Uit Wiki handhaving

Systeemtoezicht is een vorm van toezicht waarbij de toezichthouder de processen en beheersingsmaatregelen binnen een bedrijf beoordeeld.

Inhoud

1 Context
2 Keurmerk en certificering
3 Toepassing
4 Voorbeelden
5 Gerelateerde onderwerpen
6 Externe Links

Context

Vanuit de toezichthoudende instanties is de laatste jaren een ontwikkeling gaande naar meer selectief toezicht. Met name bij grote complexe bedrijven lijkt het nuttig om naast de beoordeling van de outputcontrole, het nalevingsgedrag ook het managementsysteem te beoordelen.

Het beoordelen van dat deel van het managementsysteem dat specifiek is gericht op het naleven van wettelijke eisen, ook wel compliance management systeem (CMS) genoemd, wordt dan systeemtoezicht genoemd.

Systeemtoezicht wordt bijvoorbeeld door inspecties toegepast om te bepalen of het bedrijf veiligheids- en milieurisico’s voldoende beperkt en aan de vergunningsvoorwaarden voldoet.

Systeemtoezicht is gericht op:

vermindering van de toezichtlast bij bedrijven;
het stimuleren van bedrijven om eigen verantwoordelijkheid nemen voor veiligheid en duurzaamheid, en proactief te handelen;
het optimaliseren van de toezichtcapaciteit.

Keurmerk en certificering

De overheid, maar ook de branche kan gebruik maken van een keurmerk of certificering om aan de omgeving (afnemer/leverancier/omgeving) zichtbaar te maken of een instelling aan de norm voldoet. De norm wordt geformuleerd in overleg met de branche. In een aantal gevallen is de toetsing uitbesteed aan derden. Voorbeelden van deze werkwijze vinden we bij de apk-keuring.

Een keurmerk of certificaat is effectief als:

impliciete kwaliteiten, expliciet gemaakt kunnen worden (zichtbaarheid)
de klant/gebruiker er een belang bij heeft (er moet een prikkel van de omgeving uitgaan om te verbeteren)
criteria objectief vast te stellen zijn
er daadwerkelijk iets te kiezen is
de instelling onder toezicht er voldoende belang bij heeft om na te leven (imago/ niet te kostbaar)
de instelling er voldoende grip heeft op het na te leven gedrag

Toepassing

Door periodiek bij een bedrijf een audit met enkele reality checks uit te voeren beoordeelt de overheid de opzet en goede werking van (kwaliteits)systemen en (bedrijfs)processen van het bedrijf. Door gebruik te maken van informatie van de bedrijven zelf. De overgang naar de vorm van systeemtoezicht vindt gefaseerd plaats:

Direct toezicht

Bij alle instellingen vindt een reguliere bedrijfsinspectie plaats. Instellingen die beter presteren worden minder belast met inspecties.

Normafspraken

De overheid maakt afspraken met de branche/ de instelling over minimale systeemvoorwaarden en legt dit vast in een handhavingplan. Communiceert dit naar de instellingen met de branche. Er is overgangsperiode waarin zelfregulering een zodanige vorm kan krijgt dat de overheid selectiever kan worden in het toezicht, goed presterende instellingen krijgen minder last ervaren van de overheid. Het moet daarbij zijn aangetoond dat er voldoende prikkels zijn om aan zelfregulering te doen.

Auditing door derden

Voordat het aantal inspecties kan worden verminderd dienen de instellingen echter de zelfanalyse te verbeteren. Hierbij wordt gebruik gemaakt van auditinstellingen. Zodra instellingen goed presteren, worden ze toegelaten tot het domein voor zelfregulering.